Wyparka do ścieków: jak działa, ile naprawdę kosztuje i kiedy się nie opłaca

Wyparka próżniowa nie oczyszcza ścieku w sensie chemicznym. Odparowuje z niego wodę, a wszystkie nielotne zanieczyszczenia zostają w koncentracie. Koncentrat jest odpadem, który trzeba oddawać do uprawnionego odbiorcy przez cały czas pracy wyparki. Do tego dochodzi energia, serwis wymienników i, przy ściekach z surfaktantami, piana i doczyszczanie destylatu. Dlatego przed zakupem trzeba policzyć koszt całego życia instalacji, a nie samą cenę urządzenia.

Jak działa wyparka próżniowa

Ściek podgrzewa się pod obniżonym ciśnieniem, więc woda wrze w niższej temperaturze niż 100°C. Para jest skraplana jako destylat, a w komorze zostaje zatężona reszta: koncentrat. W instalacjach do ścieków spotyka się dwa główne rozwiązania:

• Mechaniczna rekompresja oparów (MVR). Para jest sprężana i oddaje ciepło do odparowania kolejnej porcji ścieku. Według kart katalogowych producentów zużycie energii elektrycznej to ok. 35–60 kWh na m³ destylatu, podawane dla czystej wody w warunkach standardowych.
• Pompa ciepła. W materiałach jednego z producentów zużycie podawane jest na ok. 150 kWh na m³ destylatu.

Co wychodzi z wyparki

To jest sedno sprawy. Wyparka zmniejsza objętość, ale nie zmniejsza ilości zanieczyszczeń. Wszystko, co było w ścieku, ląduje w koncentracie, który trzeba wywozić. W dziesiątym roku pracy płacisz za to tak samo jak w pierwszym.

Koszty, których nie widać w ofercie

1. Energia

Przykład dla zakładu z 10 m³ ścieku na dobę i wyparki MVR o zużyciu 40 kWh na m³: to 400 kWh dziennie, czyli ok. 100 MWh rocznie przy 250 dniach pracy. Pomnóż to przez cenę energii ze swojej umowy. Pamiętaj, że dane producentów dotyczą czystej wody. Na prawdziwym ścieku zużycie zwykle jest inne, dlatego pytaj o wynik dla Twojej próbki.

2. Odbiór koncentratu

Przy tych samych 10 m³ na dobę i 5–10% koncentratu to 0,5–1 m³ odpadu dziennie, czyli 125–250 m³ rocznie. Kod odpadu i stawkę odbioru ustala się według składu i pochodzenia. Poproś odbiorcę o wycenę, zanim zdecydujesz.

3. Serwis, części i materiały eksploatacyjne

Wymienniki ciepła zarastają kamieniem i osadami, a ścieki z chlorkami przyspieszają korozję. Producenci oferują pakiety serwisowe, części zamienne, materiały eksploatacyjne i samoczyszczące wymienniki. To wydatek, który powtarza się co roku.

4. Piana i odpieniacz

Ścieki z surfaktantami pienią się przy wrzeniu. Piana przenosi zanieczyszczenia do destylatu, więc stosuje się odpieniacze albo mechaniczne zgarniacze. Odpieniacz dozuje się stale, a sam jest substancją organiczną, która może gromadzić się w komorze. Więcej: piana w ściekach przemysłowych.

5. Doczyszczanie destylatu

W badaniu opublikowanym w 2019 r. wyparka obniżyła ChZT ścieku z surfaktantami z ok. 8400 do 1100 mg O₂/l. To wciąż było powyżej przyjętego w badaniu limitu 1000 mg O₂/l, więc autorzy musieli dodać odwróconą osmozę. Producenci wyparek sami oferują dodatkowe moduły do usuwania z destylatu ChZT i olejów. Każdy taki moduł to kolejna inwestycja i kolejne koszty eksploatacji. Skąd ChZT w destylacie: dlaczego wyparka nie oddzieli związków lotnych.

Kiedy wyparka ma sens

Mówimy wprost, kiedy wyparka jest dobrym wyborem, bo bez tego reszta tekstu nie byłaby uczciwa:

• mała objętość bardzo stężonego strumienia, na przykład zużytych kąpieli, gdzie odparowanie wychodzi taniej niż wywóz całości,
• rozpuszczone sole, których nie da się strącić chemicznie, na przykład chlorki,
• wymóg zawracania wody do procesu albo brak możliwości jakiegokolwiek zrzutu.

W pozostałych przypadkach, a w zakładach z płuczkami, myjkami i odtłuszczaniem to większość, wyparka przenosi problem do zbiornika z koncentratem. Płacisz za to co miesiąc, przez cały czas jej pracy.

Alternatywa: oczyścić, zamiast odparowywać

Jeśli ściek da się oczyścić chemicznie do wartości z umowy z wodociągami, płacisz za reagenty i odbiór odwodnionego osadu, a nie za odparowanie całej wody. Oczyszczony ściek idzie do kanalizacji. Tak pracujemy przy ściekach z obróbki metali, lakierni, chemii gospodarczej i budowlanej:

• mamy własną metodę, która usuwa ze ścieków z mycia i odtłuszczania wszystkie obciążenia, także surfaktanty,
• nasze wdrożenia obejmują ścieki o ChZT na poziomie 300 000 mg/l, oczyszczane do wartości pozwalających na zrzut do kanalizacji,
• w jednym z naszych badań ścieku przemysłowego o ChZT rzędu 22 000 mg/l zeszliśmy z ChZT o 98% (wynik konkretnej próby, nie obietnica dla każdego ścieku),
• kompaktowe stacje fizyko-chemiczne na 2–20 m³ na dobę, instalacje pod klucz do 200 m³ na dobę.

Porównanie krok po kroku i pytania do dostawcy wyparki: wyparka czy oczyszczanie fizyko-chemiczne.

Zanim podpiszesz ofertę na wyparkę

Wyślij nam próbkę. Pięć litrów z każdego strumienia, opisanych osobno. Bezpłatnie sprawdzimy, czy Twój ściek da się oczyścić chemicznie do wartości z umowy. Jeśli w Twoim przypadku wyparka okaże się lepsza, powiemy to wprost. Zadzwoń: +48 573 588 227 lub +48 605 642 777 albo napisz: zapytania@splitwater.pl.

FAQ

Czy wyparka próżniowa oczyszcza ścieki?

Oddziela wodę od zanieczyszczeń, ale ich nie usuwa. Nielotne zanieczyszczenia zostają w koncentracie, który jest odpadem do odbioru. Związki lotne mogą przejść do destylatu.

Ile prądu zużywa wyparka do ścieków?

Według kart katalogowych producentów wyparki z mechaniczną rekompresją oparów zużywają ok. 35–60 kWh na m³ destylatu (dla czystej wody), a dla wyparek z pompą ciepła jeden z producentów podaje ok. 150 kWh na m³. Na rzeczywistym ścieku wartość trzeba sprawdzić na próbce.

Ile koncentratu powstaje w wyparce?

Według producentów ok. 5–10% objętości ścieku. Przy 10 m³ ścieku na dobę to 0,5–1 m³ odpadu dziennie.

Co zrobić z koncentratem z wyparki?

Przekazać uprawnionemu odbiorcy odpadów. Kod odpadu i stawka zależą od składu i pochodzenia koncentratu.

Czy destylat z wyparki można odprowadzić do kanalizacji?

Jeśli spełnia wartości z umowy z wodociągami. Przy ściekach z surfaktantami i związkami lotnymi destylat może wymagać doczyszczania, na przykład odwróconą osmozą.

Kiedy wyparka ma sens?

Przy małych objętościach bardzo stężonych strumieni, przy rozpuszczonych solach, których nie da się strącić chemicznie, i gdy trzeba zawracać wodę do procesu.