Pozwolenie wodnoprawne na ścieki przemysłowe: kiedy jest potrzebne, kto wydaje, na ile lat

Pozwolenie wodnoprawne na ścieki przemysłowe jest potrzebne w dwóch sytuacjach: gdy zakład wprowadza ścieki do wód lub do ziemi oraz gdy odprowadza do kanalizacji innego podmiotu ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. W pozostałych przypadkach ścieki przemysłowe trafiają do kanalizacji na podstawie umowy z wodociągami. Pozwolenie wydają organy Wód Polskich, na czas określony: do 10 lat przy zrzucie do wód lub do ziemi, a do 4 lat, gdy ścieki przemysłowe zawierają substancje szczególnie szkodliwe.

Kiedy pozwolenie wodnoprawne jest wymagane

Zgodnie z art. 389 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne jest wymagane m.in. na usługi wodne i na szczególne korzystanie z wód. Dla ścieków przemysłowych oznacza to trzy sytuacje:

Obowiązek uzyskania pozwolenia na wprowadzanie ścieków z substancjami szczególnie szkodliwymi do cudzej kanalizacji ciąży na wytwórcy ścieków przemysłowych (art. 391). Pozwolenie nie zwalnia z umowy z wodociągami ani z warunków z rozporządzenia w sprawie warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych: § 8 tego rozporządzenia wymaga, żeby dostawca spełniał warunki posiadanego pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane.

Substancje szczególnie szkodliwe: wykaz 47 pozycji

Wykaz substancji, których wprowadzanie w ściekach przemysłowych do kanalizacji wymaga pozwolenia, jest w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 28 czerwca 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1220). Liczy 47 pozycji. Wśród nich są:

• metale i metaloidy: antymon, arsen, bar, beryl, bor, chrom ogólny, chrom sześciowartościowy, cyna, cynk, kadm, kobalt, miedź, molibden, nikiel, ołów, rtęć, selen, srebro, tal, tytan, wanad;
• związki azotu i fosforu: azot amonowy, azot azotynowy, fosfor ogólny;
• inne: cyjanki wolne i związane, fluorki, fenole lotne (indeks fenolowy), węglowodory ropopochodne, dioksyny, furany, PCB oraz szereg rozpuszczalników i pestycydów chloroorganicznych.

Obecność w wykazie azotu amonowego, fosforu ogólnego i węglowodorów ropopochodnych sprawia, że temat nie dotyczy wyłącznie galwanizerni i zakładów chemicznych. Zanim uznasz, że pozwolenie Cię nie dotyczy, porównaj wyniki badań swoich ścieków z pełnym wykazem.

Kto wydaje pozwolenie

Organem właściwym w sprawie zgód wodnoprawnych są właściwe organy Wód Polskich (art. 397 Prawa wodnego):

• dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej wydaje m.in. pozwolenia na wprowadzanie do kanalizacji ścieków przemysłowych z substancjami szczególnie szkodliwymi, jeżeli pochodzą z eksploatacji instalacji związanej z przedsięwzięciami, o których mowa w art. 378 ust. 2a Prawa ochrony środowiska;
• dyrektor zarządu zlewni wydaje pozostałe pozwolenia wodnoprawne, niezastrzeżone dla dyrektora regionalnego zarządu.

Ten sam organ jest właściwy w sprawach stwierdzenia wygaśnięcia, cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia (art. 397 ust. 4).

Wniosek i operat wodnoprawny

Pozwolenie wydaje się na wniosek (art. 407 ust. 1). Do wniosku dołącza się przede wszystkim operat wodnoprawny z datą wykonania i opisem działalności bez określeń specjalistycznych, a także, jeśli są wymagane, m.in. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, wypis i wyrys z planu miejscowego (albo decyzję o warunkach zabudowy lub lokalizacji inwestycji celu publicznego), ocenę wodnoprawną i wypisy z rejestru gruntów (art. 407 ust. 2).

Operat do pozwolenia na wprowadzanie ścieków do wód, do ziemi lub do kanalizacji zawiera dodatkowo m.in. (art. 409 ust. 4):

• schemat technologiczny z bilansem masowym oraz rodzajami materiałów, surowców i paliw istotnych dla ochrony środowiska;
• maksymalny sekundowy, średni dobowy i dopuszczalny roczny zrzut ścieków w m³, z uwzględnieniem sezonowej zmienności;
• stan i skład ścieków, a w przypadku ścieków przemysłowych dopuszczalne ilości substancji zanieczyszczających, w szczególności substancji szczególnie szkodliwych, wyrażone w jednostkach masy na jednostkę surowca, materiału, paliwa lub produktu, oraz przewidywany sposób i efekt ich oczyszczania.

Z tej listy wynika rzecz praktyczna: żeby napisać operat, trzeba wiedzieć, jak ścieki będą oczyszczane i z jakim efektem. Technologię podczyszczania warto więc ustalić wcześniej, na podstawie badań ścieków.

Organ odmawia wydania pozwolenia, jeżeli zakład nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych (art. 399 ust. 2).

Na jak długo wydaje się pozwolenie i jak je przedłużyć

• Ścieki z substancjami szczególnie szkodliwymi do wód lub do cudzej kanalizacji: nie dłużej niż 4 lata od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 400 ust. 3).
• Ścieki do wód lub do ziemi: nie dłużej niż 10 lat (art. 400 ust. 2).
• Zasada ogólna: nie dłużej niż 30 lat (art. 400 ust. 1).

Pozwolenie wygasa po upływie okresu, na który zostało wydane (art. 414 ust. 1 pkt 1). Pozwolenia na usługi wodne i na szczególne korzystanie z wód nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu ich obowiązywania złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu. Do wniosku dołącza się operat, na podstawie którego wydano pozwolenie, i oświadczenie, że zawarte w nim informacje zachowały aktualność (art. 414 ust. 2 i 3). Przy pozwoleniu na 4 lata ten termin łatwo przegapić, więc warto go wpisać do kalendarza od razu po otrzymaniu decyzji i nie zostawiać wniosku na ostatnie dni.

Co grozi za brak pozwolenia lub przekroczenie jego warunków

• Brak pozwolenia: administracyjna kara pieniężna od 5000 zł do 1 000 000 zł, wymierzana przez Wody Polskie (art. 472aa ust. 1 pkt 2 i ust. 3). Przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez pozwolenia podstawą kary jest 500% opłaty zmiennej.
• Przekroczenie warunków pozwolenia: wykroczenie zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny od 1000 zł do 7500 zł (art. 476 ust. 1). Przy zrzucie do wód lub do ziemi dodatkowo opłata podwyższona, wymierzana przez Inspekcję Ochrony Środowiska (art. 280 pkt 2 lit. b i art. 289).
• Cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia bez odszkodowania, m.in. gdy zakład zmienia warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu (art. 415 pkt 1).

Pełne zestawienie, razem z sankcjami wodociągów i Kodeksu karnego, znajdziesz w artykule kary i opłaty za ścieki przemysłowe.

Od czego zacząć

1. Ustal, dokąd trafiają ścieki: do kanalizacji (czyjej?), do wód czy do ziemi.
2. Porównaj wyniki badań z wykazem 47 substancji z rozporządzenia z 2019 r.
3. Sprawdź, czy masz pozwolenie i do kiedy jest ważne. Jeśli kończy się w ciągu najbliższych miesięcy, pilnuj terminu 90 dni.
4. Ustal technologię oczyszczania i jej efekt, bo te dane są potrzebne w operacie. Zacznij od badania próbki: u nas pierwsza rozmowa i badanie wstępne są bezpłatne. Więcej w artykule podczyszczanie ścieków przemysłowych.

FAQ: najczęściej zadawane pytania

Czy na odprowadzanie ścieków przemysłowych do kanalizacji potrzebne jest pozwolenie wodnoprawne?

Tylko wtedy, gdy ścieki zawierają substancje szczególnie szkodliwe z wykazu w rozporządzeniu z 28 czerwca 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1220), a kanalizacja należy do innego podmiotu. W pozostałych przypadkach wystarcza umowa z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.

Kto wydaje pozwolenie wodnoprawne na ścieki?

Właściwy organ Wód Polskich: dyrektor zarządu zlewni albo, w sprawach zastrzeżonych w art. 397 Prawa wodnego, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej.

Na ile lat wydaje się pozwolenie wodnoprawne na ścieki przemysłowe?

Na wprowadzanie do kanalizacji innego podmiotu ścieków z substancjami szczególnie szkodliwymi: maksymalnie na 4 lata. Na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi: maksymalnie na 10 lat (art. 400 Prawa wodnego).

Jak przedłużyć pozwolenie wodnoprawne?

Złożyć wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania w terminie 90 dni przed upływem dotychczasowego okresu, z operatem, na podstawie którego wydano pozwolenie, i oświadczeniem, że informacje w nim zachowały aktualność (art. 414 ust. 2 i 3 Prawa wodnego).

Co to jest operat wodnoprawny?

Dokument dołączany do wniosku o pozwolenie wodnoprawne. Przy ściekach zawiera m.in. schemat technologiczny z bilansem masowym, ilości ścieków oraz ich stan i skład wraz z przewidywanym sposobem i efektem oczyszczania (art. 409 Prawa wodnego).

Ile wynosi kara za brak pozwolenia wodnoprawnego?

Od 5000 zł do 1 000 000 zł (art. 472aa Prawa wodnego). Przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi podstawą jest 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków.