Surfaktanty w ściekach przemysłowych: skąd się biorą, jakie są limity i jak je usunąć

Surfaktanty, czyli substancje powierzchniowo czynne (SPC, detergenty, tensydy), trafiają do ścieków z mycia, odtłuszczania i produkcji chemii gospodarczej i kosmetyków. Przy zrzucie do kanalizacji limit to 15 mg/l dla surfaktantów anionowych i 20 mg/l dla niejonowych. To jeden z najtrudniejszych składników ścieku: trzymają oleje w emulsji, pienią się, podnoszą ChZT i przeszkadzają w klasycznym oczyszczaniu. Mamy własną metodę, która usuwa je razem z pozostałymi obciążeniami.

Czym są surfaktanty

Surfaktant to cząsteczka z częścią „wodolubną” i „tłuszczolubną”. Dzięki tej budowie odrywa tłuszcz od powierzchni i utrzymuje go w wodzie. Ta sama cecha sprawia, że trudno go potem z wody usunąć. W zależności od ładunku części wodolubnej wyróżnia się cztery grupy:

Skąd surfaktanty biorą się w ściekach przemysłowych

• Lakiernie proszkowe i mokre, obróbka metali: kąpiele odtłuszczające i płuczki w przygotowalni. Więcej: zużyta kąpiel odtłuszczająca.
• Chemia gospodarcza i kosmetyki: produkcja detergentów, szamponów, płynów, a przede wszystkim mycie zbiorników i linii między partiami. Tu stężenia są najwyższe. Więcej: farby, chemia budowlana, kosmetyki.
• Myjnie przemysłowe i myjki detali.
• Przetwórstwo spożywcze i mleczarnie: mycie instalacji i powierzchni.
• Pralnie przemysłowe.

Dlaczego surfaktanty psują oczyszczanie

• Emulsje. Surfaktant trzyma oleje i tłuszcze rozproszone w wodzie. Separator i osadnik ich nie zatrzymają, bo emulsja nie wypływa ani nie opada.
• Piana. Przy każdym mieszaniu, pompowaniu i napowietrzaniu. Zalewa czujniki poziomu, wypływa ze zbiorników i utrudnia pracę reaktorów. Więcej: piana w ściekach przemysłowych.
• ChZT. Surfaktanty są związkami organicznymi, więc same podnoszą ChZT. Do tego dochodzi zemulgowany olej.
• Chemia przestaje działać przewidywalnie. Surfaktanty stabilizują zawiesinę, więc koagulant i flokulant dobrane do „czystego” ścieku potrafią nie zadziałać.
• Biologia. Surfaktanty kationowe działają biobójczo, a wysokie stężenia pozostałych grup obciążają osad czynny i powodują pienienie.
• Wyparki i membrany. W wyparce surfaktanty powodują pienienie, a na membranach osadzają się i obniżają ich wydajność. Więcej: wyparka do ścieków.

Dopuszczalne wartości surfaktantów w ściekach

Dla ścieków przemysłowych wprowadzanych do kanalizacji limity określa załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (Dz.U. 2016 poz. 1757):

Wodociągi mogą w umowie ustalić niższe albo wyższe wartości (§ 13 i § 14 rozporządzenia), więc zawsze sprawdź swoją umowę. Wartości z załącznika nr 2 muszą być spełnione w próbce średniej dobowej, a ścieków nie wolno rozcieńczać wodą, żeby się w nich zmieścić (§ 7). Przy zrzucie do wód lub do ziemi warunki wynikają z pozwolenia wodnoprawnego i rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 1311. Co grozi za przekroczenia: kary i opłaty za ścieki przemysłowe.

Jak usuwa się surfaktanty ze ścieków: przegląd metod

W praktyce żadna metoda nie działa sama na każdy ściek. Dobór zależy od tego, jakie surfaktanty są w ścieku, ile ich jest i co jeszcze w nim płynie: oleje, metale, fosforany, pigmenty.

Nasze rozwiązanie

Ścieki z surfaktantami to obszar, w którym jesteśmy najmocniejsi. Mamy własną metodę, która usuwa z takiego ścieku wszystkie obciążenia, także surfaktanty. Dla lakierni i obróbki metali mamy gotowe rozwiązanie dla ścieków z przygotowalni. Pracujemy też ze ściekami z produkcji chemii gospodarczej, chemii budowlanej i kosmetyków, gdzie surfaktantów jest najwięcej.

• Nasze wdrożenia obejmują ścieki o ChZT na poziomie 300 000 mg/l, oczyszczane do wartości pozwalających na zrzut do kanalizacji.
• W jednym z naszych badań ścieku przemysłowego o ChZT rzędu 22 000 mg/l zeszliśmy z ChZT o 98%. To wynik konkretnej próby, a nie obietnica dla każdego ścieku.
• Dostarczamy chemię procesową i kompaktowe stacje fizyko-chemiczne na 2–20 m³ ścieku na dobę. Przy większych ilościach projektujemy instalację pod klucz do 200 m³ na dobę.
• Marka działa od 2014 roku, a jej założyciel pracuje z chemią wodorotlenku wapnia od 1991 roku.

Jak zacząć

1. Wyślij próbkę: pięć litrów z każdego strumienia, opisane osobno, na przykład osobno zużyta kąpiel i osobno płuczka.
2. Dołącz karty charakterystyki środków myjących i odtłuszczających. Z nich odczytamy, jakie surfaktanty są w ścieku.
3. Dołącz limity z umowy z wodociągami albo z pozwolenia i ostatnie wyniki badań.
4. Dostaniesz dobór: reagenty, dawki i sposób prowadzenia procesu. Badanie próbki jest bezpłatne, a przed przekazaniem danych podpisujemy NDA.

Opisz swój ściek albo zadzwoń: +48 573 588 227 lub +48 605 642 777 albo napisz: zapytania@splitwater.pl.

FAQ

Co to są surfaktanty w ściekach?

To substancje powierzchniowo czynne ze środków myjących, odtłuszczających i kosmetyków. Utrzymują oleje i tłuszcze w wodzie w postaci emulsji, pienią się i podnoszą ChZT.

Jaki jest dopuszczalny poziom surfaktantów w ściekach odprowadzanych do kanalizacji?

Dla surfaktantów anionowych 15 mg/l, dla niejonowych 20 mg/l (załącznik nr 2 do rozporządzenia, Dz.U. 2016 poz. 1757). Wodociągi mogą w umowie ustalić inne wartości.

Jak usunąć surfaktanty ze ścieków przemysłowych?

Zwykle łączy się rozbicie emulsji, koagulację i flokulację, oddzielenie osadu i w razie potrzeby adsorpcję. Kolejność i reagenty dobiera się na próbce, bo zależą od rodzaju surfaktantów i pozostałych składników ścieku.

Czy surfaktanty są szkodliwe dla oczyszczalni biologicznej?

Surfaktanty kationowe działają biobójczo. Wysokie stężenia pozostałych grup obciążają osad czynny i powodują pienienie.

Dlaczego separator nie zatrzymuje oleju ze ścieków z myjni?

Bo surfaktanty trzymają olej w emulsji. Zemulgowany olej nie wypływa na powierzchnię, więc separator grawitacyjny go nie wyłapie.

Czy można rozcieńczyć ścieki, żeby zmieścić się w limicie surfaktantów?

Nie. Rozcieńczanie ścieków przemysłowych wodą w celu uzyskania dopuszczalnych wartości jest zakazane (§ 7 rozporządzenia).