Ścieki przemysłowe to ścieki, które powstają w związku z działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową zakładu i nie są ściekami bytowymi ani wodami opadowymi lub roztopowymi (art. 2 pkt 11 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków). Można je odprowadzać do kanalizacji na podstawie umowy z wodociągami albo do wód lub do ziemi na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. W obu przypadkach muszą spełniać określone parametry, a zakład ma obowiązek je podczyszczać. Ten przewodnik zbiera najważniejsze informacje w jednym miejscu i odsyła do szczegółowych poradników.
Spis treści
Co to są ścieki przemysłowe
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków rozróżnia trzy rodzaje ścieków (art. 2 pkt 9–11):
| Rodzaj | Definicja w skrócie |
|---|---|
| Ścieki bytowe | Ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych, oraz ścieki o zbliżonym składzie z tych budynków. |
| Ścieki komunalne | Ścieki bytowe albo ich mieszanina ze ściekami przemysłowymi lub wodami opadowymi i roztopowymi, odprowadzane gminnymi urządzeniami kanalizacyjnymi. |
| Ścieki przemysłowe | Ścieki, które nie są bytowymi ani opadowymi i roztopowymi, powstałe w związku z działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową zakładu, odprowadzane jego urządzeniami kanalizacyjnymi. |
O tym, czy ścieki są przemysłowe, decyduje więc źródło, a nie skala. Do tej grupy należą ścieki z galwanizerni czy zakładu mięsnego, ale też z myjni, pralni czy kuchni lokalu gastronomicznego.
Rodzaje ścieków i ścieki przemysłowe według branż
Skład ścieków przemysłowych zależy od tego, co zakład produkuje. Typowe przykłady, z którymi pracujemy:
- Galwanika, cynkownie, obróbka metali: ścieki zwykle kwaśne, z metalami ciężkimi (chrom, nikiel, cynk, ołów), czasem z cyjankami i fosforanami. Zobacz: galwanika i obróbka metali oraz ścieki z lakierni i fosforanowania.
- Przetwórstwo spożywcze: zakłady mięsne, mleczarnie, piekarnie, przetwórnie owoców. Duży ładunek organiczny; pracujemy ze ściekami o ChZT do 300 000 mg/l. Zobacz: przetwórstwo spożywcze.
- Gastronomia: tłuszcze, czapa tłuszczowa i zapach w separatorze. Zobacz: gastronomia i separatory tłuszczu.
- Przepompownie ścieków: czapa tłuszczowa, odór i siarkowodór. Zobacz: przepompownie ścieków i czapa tłuszczowa i odór w przepompowni.
- Fermy i biogazownie: gnojowica, odchody i osady. Zobacz: fermy, gnojowica i biogazownie.
Pełną listę branż znajdziesz na stronie Branże.
Dokąd można odprowadzać ścieki przemysłowe
| Dokąd trafiają ścieki | Co jest potrzebne |
|---|---|
| Do kanalizacji | Pisemna umowa z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym (art. 6 ust. 1 ustawy) |
| Do kanalizacji, gdy ścieki zawierają substancje szczególnie szkodliwe z wykazu | Umowa z wodociągami oraz pozwolenie wodnoprawne (art. 389 Prawa wodnego) |
| Do wód lub do ziemi | Pozwolenie wodnoprawne (art. 389 Prawa wodnego) |
Kiedy dokładnie potrzebne jest pozwolenie, kto je wydaje i na ile lat, opisaliśmy w artykule Pozwolenie wodnoprawne na ścieki przemysłowe.
Jakie parametry muszą spełniać
- Do kanalizacji: pH 6,5–9,5 (dla ścieków z cyjankami i siarczkami 8–10) i temperatura do 35°C (§ 8 rozporządzenia, Dz.U. 2016 poz. 1757). Wartości dla metali, chlorków, siarczanów i innych wskaźników są w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia. Dla ChZT, BZT5, zawiesiny ogólnej i fosforu ogólnego wartości ustalają wodociągi, więc wiążące liczby są w Twojej umowie.
- Do wód lub do ziemi: pH 6,5–9 i temperatura do 35°C, a pozostałe wartości według załącznika nr 4 do rozporządzenia (Dz.U. 2019 poz. 1311) i warunków pozwolenia wodnoprawnego.
- Bez rozcieńczania: ścieków przemysłowych nie wolno rozcieńczać wodą, żeby spełnić normy (§ 7 rozporządzenia z 2016 r.).
Tabelę wartości granicznych i zasady badań znajdziesz w artykule Podczyszczanie ścieków przemysłowych, a o korekcie odczynu w artykule Neutralizacja ścieków.
Obowiązki zakładu
Art. 10 ustawy nakłada na dostawcę ścieków przemysłowych m.in. obowiązek instalowania niezbędnych urządzeń podczyszczających i ich prawidłowej eksploatacji, zapewnienia wodociągom dostępu do miejsc kontroli, prowadzenia własnej kontroli ścieków i niezwłocznego powiadomienia o awarii, która powoduje zrzut substancji niebezpiecznych. Pełną listę obowiązków omawiamy w artykule o podczyszczaniu ścieków przemysłowych.
Co grozi za nieprawidłowe odprowadzanie
Odpowiedzialność działa na kilku poziomach. Wodociągi naliczają opłatę za przekroczenie warunków i mogą zamknąć przyłącze. Wody Polskie nakładają karę od 5000 zł do 1 000 000 zł za korzystanie z wód bez wymaganego pozwolenia. Przy zrzucie do wód lub do ziemi dochodzi opłata podwyższona za przekroczenia, a w poważnych przypadkach odpowiedzialność za wykroczenia i przestępstwa. Szczegóły: Kary i opłaty za ścieki przemysłowe. Jeśli przekroczenie już się zdarzyło, zobacz co zrobić po przekroczeniu parametrów.
Jak oczyszcza się ścieki przemysłowe
Metody dzielą się na mechaniczne, fizykochemiczne, zaawansowane utlenianie, biologiczne i membranowe. Zwykle łączy się kilka z nich w jeden ciąg, a o doborze decyduje skład ścieku, jego ilość na dobę i wartości, które trzeba spełnić na wylocie. Przegląd z tabelą porównawczą: Metody oczyszczania ścieków przemysłowych. Koszty: Ile kosztuje oczyszczalnia ścieków przemysłowych.
Czym możemy pomóc:
- Badanie próbki ścieku w naszym laboratorium: bezpłatne. Na jego podstawie proponujemy technologię.
- Neutrasplit: stabilizowane mleko wapienne 45% Ca(OH)₂ do korekty pH, koagulacji i strącania metali, fosforanów i fluorków. Porównanie z sodą kaustyczną: mleko wapienne czy soda kaustyczna.
- Środek Biologiczny SW-1: blok bakteryjny do przepompowni, separatorów tłuszczu i zbiorników, dostępny w sklepie.
- Stacje fizyko-chemiczne dla mniejszych strumieni i instalacje pod klucz do 200 m³ na dobę.
- Technologie: reaktory NTR, flotacja DAF, elektroflotacja, Fenton i fotokataliza UV.
Zakłady obróbki metali powinny sprawdzić też nowe limity z konkluzji BAT 2022/2110.
Wszystkie poradniki o ściekach przemysłowych
- Metody oczyszczania ścieków przemysłowych
- Podczyszczanie ścieków przemysłowych: obowiązki i normy
- Pozwolenie wodnoprawne na ścieki przemysłowe
- Kary i opłaty za ścieki przemysłowe
- Przekroczenie parametrów ścieków: co zrobić
- Neutralizacja ścieków: dopuszczalne pH i dobór reagenta
- Mleko wapienne czy soda kaustyczna
- Ile kosztuje oczyszczalnia ścieków przemysłowych
- Konkluzje BAT 2022/2110: metale w ściekach
- Ścieki z lakierni i fosforanowania
- Czapa tłuszczowa i odór w przepompowni
FAQ
Co to są ścieki przemysłowe?
Ścieki powstałe w związku z działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową zakładu, które nie są ściekami bytowymi ani wodami opadowymi lub roztopowymi (art. 2 pkt 11 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków).
Jakie są rodzaje ścieków?
Ustawa rozróżnia ścieki bytowe, komunalne i przemysłowe. Komunalne to ścieki bytowe albo ich mieszanina ze ściekami przemysłowymi lub wodami opadowymi i roztopowymi, odprowadzane gminną kanalizacją.
Czy ścieki z myjni to ścieki przemysłowe?
Tak, jeśli myjnia jest prowadzona jako działalność usługowa. Definicja z ustawy obejmuje ścieki powstałe w związku z działalnością usługową zakładu.
Jak legalnie odprowadzać ścieki przemysłowe?
Do kanalizacji na podstawie pisemnej umowy z wodociągami, a do wód lub do ziemi na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie jest potrzebne także wtedy, gdy ścieki trafiające do kanalizacji zawierają substancje szczególnie szkodliwe z wykazu.
Czy można odprowadzać ścieki przemysłowe do ziemi?
Tak, ale tylko na podstawie pozwolenia wodnoprawnego i po spełnieniu warunków z rozporządzenia w sprawie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz.U. 2019 poz. 1311), m.in. pH 6,5–9 i temperatury do 35°C.
Jakie są dopuszczalne parametry ścieków przemysłowych?
W kanalizacji pH 6,5–9,5 i temperatura do 35°C oraz wartości z załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2016 r., a ChZT, BZT5, zawiesinę i fosfor ustalają wodociągi w umowie. Przy zrzucie do wód lub do ziemi obowiązują wartości z załącznika nr 4 do rozporządzenia z 2019 r. i warunki pozwolenia.
Źródła i akty prawne
- Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. 2024 poz. 757, t.j. ze zm.): art. 2 pkt 9–11, art. 6, art. 10
- Rozporządzenie w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (Dz.U. 2016 poz. 1757, t.j.): § 7, § 8, załącznik nr 2
- Rozporządzenie w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków (Dz.U. 2019 poz. 1311): załącznik nr 4
- Prawo wodne (Dz.U. 2026 poz. 1335, t.j.): art. 389
Stan prawny na 22 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej.